THỤ PHẤN TỰ NHIÊN HAY THỤ PHẤN NHÂN TẠO? KHI NÀO BÀ CON CẦN CAN THIỆP?

Đến mùa hoa nở, nhiều bà con trồng cây ăn trái — đặc biệt là sầu riêng — thường thắc mắc: “Liệu có cần thụ phấn nhân tạo không, hay chỉ cần để ong bướm tự làm là đủ?”

Thực tế, không phải vườn nào cũng bắt buộc phải thụ phấn bằng tay. Tuy nhiên, nếu đánh giá sai tình hình hoặc chủ quan phụ thuộc vào thiên nhiên, tỷ lệ đậu trái có thể giảm nghiêm trọng, nhất là vào những đợt thời tiết bất lợi.

Bài viết dưới đây Thiên An Bio sẽ giúp bà con nắm rõ khi nào nên để cây thụ phấn tự nhiên và khi nào cần ra tay hỗ trợ để đảm bảo một vụ mùa bội thu.

1. Khi nào thụ phấn tự nhiên là đủ?

Bà con nông dân hoàn toàn có thể yên tâm tận dụng lực lượng thụ phấn tự nhiên (gió, ong, bướm, côn trùng) nếu nhà vườn đạt được các điều kiện lý tưởng sau:

• Thời tiết thuận lợi: Trời khô ráo, nắng nhẹ, không gặp mưa dầm trong suốt thời gian hoa nở (xổ nhụy).

• Côn trùng phát triển mạnh: Vườn có nhiều ong, bướm và côn trùng có lợi hoạt động tích cực.

• Sức cây khỏe, hoa nở đồng loạt: Cây được nuôi dưỡng tốt, hoa bung nở đều và khỏe mạnh.

• Giống cây dễ đậu trái: Trồng các giống có khả năng tự thụ phấn cao.

Trong điều kiện này, côn trùng sẽ giúp mang hạt phấn di chuyển hiệu quả giữa các bông hoa. Bà con sẽ tiết kiệm được rất nhiều chi phí và công lao động.

2. Khi nào bà con nên chủ động thụ phấn nhân tạo?

Nên cân nhắc can thiệp thụ phấn nhân tạo ngay khi gặp các trường hợp rủi ro sau:

• Thời tiết bất lợi: Mưa liên tục hoặc độ ẩm không khí quá cao trong thời gian xổ nhụy làm hạt phấn bết dính, giảm sức sống.

• Thiếu hụt côn trùng: Vườn ít ong bướm hoạt động (do thời tiết lạnh hoặc ảnh hưởng từ việc phun thuốc bảo vệ thực vật trước đó).

• Trồng các giống khó đậu trái: Các giống sầu riêng đòi hỏi thụ phấn chéo cao như Musang King, Black Thorn,…

• Mục tiêu năng suất cao: Muốn tối ưu hóa tỷ lệ đậu trái cho các vườn cây mang giá trị kinh tế lớn.

Hiệu quả rõ rệt: Việc hỗ trợ quét phấn/thụ phấn đúng kỹ thuật giúp trái đậu đều, tròn hộc, hạn chế tối đa hiện tượng lép múi, méo trái do thụ tinh không hoàn chỉnh.

3. Thời điểm vàng để thụ phấn đạt hiệu quả cao

Không phải cứ thấy hoa nở là có thể tiến hành quét phấn. Việc thụ phấn nhân tạo chỉ mang lại kết quả tốt nhất khi đảm bảo đủ 3 yếu tố:

– Hoa vừa nở (thường vào chiều tối đến đêm tùy loại cây).

– Đầu nhụy còn tươi, có đốm mật nhầy.

– Hạt phấn đạt chất lượng, bung nở hoàn toàn.

Nếu thực hiện quá sớm (khi hạt phấn chưa chín) hoặc quá muộn (khi đầu nhụy đã khô và mất khả năng tiếp nhận hạt phấn), công sức bỏ ra sẽ không mang lại hiệu quả.

4. Bí quyết giữ trái: Cây phải đủ sức mới nuôi nổi trái

Thụ phấn thành công mới chỉ là bước đầu. Rất nhiều nhà vườn gặp tình trạng trái đậu rất nhiều nhưng sau đó rụng hàng loạt. Nguyên nhân chính là do cây thiếu dinh dưỡng hoặc bộ rễ suy yếu.

Để hỗ trợ cây trong giai đoạn nhạy cảm này, bà con cần lưu ý:

• Duy trì dinh dưỡng cân đối: Bổ sung kịp thời Canxi, Bo và các chất trung – vi lượng giúp cuống dẻo dai, tăng sức sống hạt phấn và chống rụng trái non.

• Giải pháp hỗ trợ: Có thể kết hợp sử dụng sản phẩm AMINO MIX có 1 không 2 của Công ty CP sinh học Thiên An. Sản phẩm giúp tăng tỷ lệ đậu bông, giảm rụng trái non hiệu quả và tăng khả năng chống sốc cho cây khi thời tiết thay đổi đột ngột.

5. Chủ động phòng ngừa sâu bệnh giai đoạn hoa nở

Hoa nở là thời điểm nhạy cảm nhất của cây trồng. Sự xuất hiện của bọ trĩ, rệp sáp hay các loại nấm bệnh sẽ gây ra nhiều thiệt hại:

• Làm hư hỏng đầu nhụy và giảm sức sống hạt phấn.

• Hoa nhanh tàn, héo khô.

• Tỷ lệ đậu trái giảm sút nghiêm trọng.

Bà con nên thường xuyên thăm vườn, phát hiện sớm các dấu hiệu dịch hại để có biện pháp xử lý an toàn, tránh phun các loại thuốc hóa học mạnh trực tiếp lên hoa trong giờ xổ nhụy.

* ĐẶC BIỆT LƯU Ý:

Không có phương pháp nào là tốt tuyệt đối, quan trọng là linh hoạt theo thực tế từng vườn:

• Thời tiết đẹp + Nhiều côn trùng: Tận dụng thụ phấn tự nhiên để tiết kiệm công sức.

• Thời tiết xấu + Giống khó đậu + Thiếu côn trùng: Chủ động thụ phấn nhân tạo để bảo vệ năng suất.

Việc quan sát kỹ thời tiết, tình trạng sức khỏe của cây và dòng giống đang trồng sẽ giúp bà con đưa ra quyết định chính xác nhất, vừa tiết kiệm chi phí vừa thu hoạch năng suất tối đa.