BÁC SỸ CÂY TRỒNG – Bệnh Thối Hông Sầu Riêng (Nấm Gió), cách nhận biết & giải pháp xử lý

1. Bản Chất Của Hiện Tượng Thối Hông Trái (Nấm Gió) Là Gì?

Tác nhân chính gây ra bệnh thối hông vẫn là nấm Phytophthora palmivora, tuy nhiên, cơ chế xâm nhập ở phần hông trái có sự khác biệt rõ rệt so với các vị trí khác:

• Cơ chế phát tán (Nấm gió): Bào tử động của Phytophthora lơ lửng trong không khí. Dưới tác động của gió và những trận mưa lớn, bào tử nấm bị thổi tạt và bám dính trực tiếp vào phần hông của trái sầu riêng.

• Vị trí tiếp xúc vật lý nguy hiểm: Thối hông đặc biệt xảy ra nhiều ở các trái mọc thành chùm. Khi gió thổi, hai trái sầu riêng cọ xát vào nhau khiến gai tạo ra các vết xước siêu nhỏ trên vỏ. Khe hở giữa hai trái cũng là nơi đọng nước mưa lâu nhất, tạo tiểu khí hậu có độ ẩm cực cao (80 – 95%) – môi trường lý tưởng để nấm ăn sâu vào thịt trái.

• Lây nhiễm chéo: Nước mưa rỏ từ một cành mang bệnh phía trên sẽ mang theo mầm nấm rớt trúng phần hông của trái nằm bên dưới.

2. Phân Biệt Các Vị Trí Thối Do Nấm Phytophthora

Để quản lý tốt, nhà nông cần phân định rõ thói quen tấn công của nấm dựa vào từng vị trí trên trái sầu riêng:

Thối đít trái

Do trọng lực, nước mưa và sương dồn về đít trái và nhỏ giọt chậm nhất. Hơi ẩm từ dưới mặt đất bốc lên làm phần đít trái luôn trong trạng thái sũng nước, tạo điều kiện cho nấm tấn công.

Thối hông trái (Nấm gió)

Chủ yếu do gió tạt mầm bệnh, hoặc do các trái trong chùm cọ xát vào nhau, trái nằm áp sát vào cành to làm đọng nước.

Thối cuống

Nước đọng ở phần rốn cuống, thường kết hợp với các nấm cơ hội khác như Lasiodiplodia xâm nhập qua vết thương cơ học.

3. Giải Pháp Canh Tác & Xử Lý Bệnh Thối Hông Trái Trúng Đích

Hiểu rõ thói quen của “nấm gió” giúp chúng ta có chiến lược quản lý hiệu quả thay vì chỉ xịt ướt lá như cách làm thông thường. Dưới đây là các biện pháp bắt buộc:

Biện Pháp Canh Tác Vật Lý

• Nguyên tắc “Cô lập trái”: Đây là biện pháp sống còn. Trái phải được neo, cột hoặc dùng vật liệu chêm lót giữa các trái trong cùng một chùm. Tuyệt đối không cho hông trái chạm nhau hay chạm vào cành lớn để tránh trầy xước và đọng nước.

• Tạo luồng gió thông thoáng: Tỉa bỏ các cành tăm, cành vô hiệu bọc quanh chùm trái. Ánh sáng và gió tự nhiên sẽ làm khô hông trái rất nhanh sau mưa, cắt đứt điều kiện nảy mầm của bào tử Phytophthora.

Giải Pháp Phòng Trị Bằng Chế Phẩm

• Chủ động trước mưa dầm: Giai đoạn trước khi mưa kéo dài, cần áp dụng bài bản các dòng thuốc tiếp xúc và lưu dẫn như: Mancozeb, Metalaxyl hoặc Fosetyl-aluminium.

• Sử dụng Lân 2 chiều (Phosphite): Đây là biện pháp nâng cao. Việc phun sương mỏng Lân 2 chiều bao phủ toàn bộ mặt vỏ trái sẽ kích thích cây sinh ra kháng thể Phytoalexin. Kháng thể này hoạt động như một lớp khiên bảo vệ hông trái cực kỳ hiệu quả trước sự tạt của “nấm gió”.

(Sản phẩm Flower80 – Lân 2 chiều của Công ty Cổ phần sinh học Thiên An là một giải pháp hữu hiệu giành cho bà con)

Quản lý bệnh thối hông sầu riêng đòi hỏi sự kết hợp nhịp nhàng giữa kỹ thuật canh tác (cắt tỉa, chêm trái) và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng cách, đúng vị trí.